Natuur Dichtbij: Wilde natuur in de stad

HARDERWIJK - Laatst was de column van Godfried Westen ‘Natuur dichtbij: wilde natuur in de stad’ in de lokale krant Harderwijker Courant te lezen. Een column natuurlijk om van te smullen, want wat is mooier dan een stukje wilde natuur in de stad. Bij een bezoek aan het Gemeentehuis, Stadhuis of Huis van de Stad - zoals op het gebouw staat - kan men aan de ‘kant van de ingang’ een strook aantreffen van allerlei ‘wilde bloemen’ die de grootst mogelijke kans krijgen om te groeien en bloeien.

De natuur in de stad 
Het heeft er alle schijn van dat die bloemen het hele jaar door kunnen groeien en bloeien, maar dat komt waarschijnlijk doordat het verschillende soorten zijn, die in verschillende seizoenen bloeien. Ontzettend belangrijk in de column van Godfried Westen is de eerste zin: “Wat we waarderen, willen we behouden", waarna de columnist aangeeft dat ‘leren kennen’ er aan vooraf gaat. Terecht, we moeten weten wat er allemaal groeit en bloeit en aanwezig is in de natuur. Maar daar kan men gewoon achter komen, door de gegevens op te zoeken - op het internet is van alles te vinden - of op te vragen bij de gemeente.

Naar aanleiding van een stukje verwilderde natuur in de stad Brussel - gaat de columnist verder - schreef de Vlaamse ecoloog Björn Bracke: “Vergroting van de ecologische geletterdheid: hoe meer mensen van de soorten om hen heen weten, des te meer zijn ze geneigd ervoor te zorgen.”  En daar draait het dus om, gewoon zorgen dat men zoveel weet, zodat voor de natuur gezorgd kan worden. Maar waar zou men kunnen beginnen met zo’n stukje wilde natuur in de stad? Rondkijkend kan men - mogelijk, als de omwonenden het ook zien zitten - in de buurt van de Vondellaan, het Vondelhuys en het Vondelpark best wel een paar stukjes grond kunnen vinden, die ingedeeld kunnen worden als ‘Wilde natuur in de stad’, maar dat betekent wel dat er niet zo vaak gemaaid moet worden, net als nu, wat lijkt op zo’n 5 à 6 keer per jaar. 

Kennis van de natuur 
Als men dan toch kennis wil opdoen, is het misschien ook weleens van belang om te kijken naar de bomen, daar de stad van die mooie bomen heeft.  Zo staat er een flinke Moeraseik bij het Vondelhuys en een gigantische boom op het parkje bij de Rhijnvis Feithlaan en Van Harenstraat. Opvallend hierbij is dat beide bomen niet op de lijst van monumentale bomen van de gemeente Harderwijk voorkomen. Sterker nog, in Stadsdennen Oost en Midden - zo het gebied rond het winkelcentrum en de Vondellaan - komen helemaal geen monumentale bomen voor, alleen Vergunningplichtige bomen.  Dit laatste houdt in dat als de gemeente van mening is, dat een boom ‘moet verdwijnen’, de gemeente een kapvergunning aanvraagt, die daarna meestal ook verstrekt wordt, waarna er weer een aantal bomen in de stad gaan verdwijnen. 

Het mag ondertussen bekend zijn dat de gemeente de 5 Valse Christusdoorn aan de Tesselschadelaan gaat kappen, ondanks dat er bezwaar tegen is aangetekend en dat er nog een lopend onderzoek is naar beschermde dieren in het kader van Soortenmanagementplan (SMP). In dit dossier blijken de gegevens van de aanwezige bomen niet helemaal te kloppen, daar men de gegevens van de 4 Iepen die in 2009 zijn gekapt niet heeft verwijderd, maar de gegevens van de nieuwe bomen - Valse Christusdoorn - ingevuld heeft in de lijst. Hierdoor lijkt het dat de Valse Christusdoorn 54 jaar oud zijn - wat niet correct is -  en dat er 1 boom overbleef die geen plantdatum heeft, omdat er plaats was voor 4 in het systeem en niet 5. Maar als men kijkt op de kaart van monumentale bomen, die gebaseerd zou moeten zijn op de vernieuwde ‘Bomenlijst gemeente Harderwijk’, blijken er ook maar 4 bomen te staan en geen 5.  

Een ander gebied is de locatie Harderweide fase 3, waar volgens de gemeente 33 gezonde bomen moeten verdwijnen omdat er woningen gebouwd moeten worden. Aan de gemeente is informatie opgevraagd en is gevraagd om een alternatief zodat huizen gebouwd kunnen worden en de bomen kunnen blijven staan. Ook hier is bezwaar aangetekend tegen het kappen van gezonde bomen. En ook in dit gebied is in 2025 een - nog steeds lopend - onderzoek gestart naar (beschermde) diersoorten. En ook voor deze locatie is niet aangetoond waarom gezonde bomen gekapt moeten worden, terwijl er nog een lopend onderzoek is. Als men de kaart van monumentale bomen bekijkt voor deze locatie, zijn deze bomen er nog niet, zelfs zijn er geen 'Vergunningplichtige' bomen ingetekend op de kaart. Daarentegen heeft de gemeente wel een kapvergunning aangevraagd voor de 33 gezonde bomen - die niet in het systeem zijn opgenomen - ondanks dat men niet weet wanneer óf wie óf ze überhaupt wel geplant zijn. Volgens gegevens zouden op een foto van 1949 bomen in het gebied voorkomen - wat inhoudt dat ze 75 jaar oud zouden moeten zijn - maar op recente foto’s van de zogenaamde Elzensingels is te zien dat de bomen nog niet zo oud zijn. 

Tenslotte kwam er dezer dagen een aanvraag bij de gemeente binnen van een energieondernemer die een transformatorhuisje wil bouwen aan de Hoenderkamp. In dit dossier is informatie opgevraagd bij de gemeente, maar als men Google Maps bekijkt en het adres er naast legt, lijkt het er op dat het transformatorhuisje op een grasveld moet gaan komen, waar ook 3 bomen staan. Zou dit dan inhouden dat er ook hier bomen moeten gaan verdwijnen? Bij alle dossiers is het van belang om de onderliggende documenten door te nemen om kennis te krijgen van de natuur. 

Gaarne wil ik u mee terugnemen naar de eerste zin van de column van Godfried Westen, namelijk ‘Wat we waarderen willen we behouden’. Aangezien de Stichting De Groene Mantelzorger dagelijks bezig is met het opkomen van de bomen om ze te behouden en te zorgen dat er weer nieuwe bijkomen, is de zin van de columnist van groot belang, voor de Stichting zeker, maar eigenlijk voor iedereen die een groen hart heeft en opkomt voor de natuur. 

Blog De Groene Mantelzorger